Jeopolitik riskler petrokimya sektöründe maliyet baskısını artırdı

Marbaş Menkul Değerler'in Petrokimya Bülteni'nde, 31 Temmuz itibarıyla ortalama etilen-nafta makasının geçen haftaya göre sınırlı artışla 100 dolar bandına yükselmesine rağmen zayıf seyrini sürdürdüğü belirtildi.

Bültende, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarındaki çatışmalar ile Husi saldırıları nedeniyle Orta Doğu sevkiyat rotalarının büyük ölçüde aksadığı, Çin'in etilen glikol ithalatında kritik öneme sahip bölgeden ağustos ayında arzın sıfıra düşmesinin ve eylül ithalatında da düşüş riski oluşmasının beklendiği aktarıldı.

Kuzeydoğu Asya'da Güney Kore ve Tayvan'ın faaliyete geçmesiyle Çin'e yapılan etilen glikol sevkiyatlarının kademeli olarak iyileştiği belirtilen bültende, Güneydoğu Asya'da arz açığının sürmesi nedeniyle bölgeye Orta Doğu dışı kaynaklardan öncelik verilmesinin beklendiği ifade edildi. Raporda, Orta Doğu'daki çatışmaların petrol ve hammadde fiyatlarını yükselterek denizaşırı etilen bazlı PVC ve VCM üreticileri üzerinde maliyet baskısı oluşturduğu, yüksek elektrik giderleri, yaşlanan tesisler ve çevre düzenlemeleri nedeniyle Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya'daki üreticilerin çalışma oranlarını düşürdüğü veya kapasite azaltımına gittiği kaydedildi. Bu gelişmelerden denizaşırı pazarlarda toplam 5,6 milyon tonluk üretim kapasitesinin doğrudan etkilendiği belirtildi.

Bültende, Hindistan'ın tarımsal sulama ve altyapı yatırımlarının etkisiyle dünyanın en büyük PVC ithalatçısı konumunu sürdürdüğü, 2026'nın ilk yarısında Çin'den 950 bin tonluk rekor alım gerçekleştirdiği ifade edildi. Küresel yüksek yoğunluklu polietilen (HDPE) pazarının ise 2025'teki 87,26 milyar dolarlık büyüklüğünden yıllık yüzde 3,5 büyüme oranıyla 2034 yılına kadar 119,03 milyar dolara ulaşmasının beklendiği aktarıldı.

Raporda, Almanya'da Ren Nehri'ndeki su seviyesinin düşmesi nedeniyle yaşanan lojistik aksamaların bütadien, nafta ve LPG sevkiyatlarını kısıtladığı, Güney Kore hükümetinin ise yükselen nafta fiyatları nedeniyle eylül ayı hammadde tedarikini güvence altına almak ve gerekirse devlet petrol rezervlerini devreye sokmak amacıyla acil durum görev gücünü genişlettiği belirtildi. ABD ve Suudi ortaklı MERA Oil konsorsiyumunun Hürmüz Boğazı riskini azaltmak amacıyla günlük 200 bin varil ham petrol işleme kapasitesine sahip 5 milyar dolarlık entegre enerji kompleksi projesini yürüttüğü ifade edilen raporda, Babülmendep Boğazı'ndan geçen emtia gemisi sayısının günlük 39'a ulaşarak son bir haftanın en yüksek seviyesine çıktığı, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin ise sınırlı kaldığı kaydedildi.

Bültende, Japonya Başbakanı Sanae Takaichi'nin ülkenin artan enerji krizine karşı mayıs ayından itibaren 20 günlük ek petrol rezervini kullanıma sunacağını açıkladığı, İran'ın en büyük petrokimya üreticisi PGPIC'in ise Assaluyeh Limanı'nda iki ana polimer ürününün üretimine yönelik büyük bir tesis kurulması amacıyla Avrupalı bir şirketle milyarlarca dolarlık ön anlaşma yaptığı aktarıldı.

Raporda, küresel nafta pazarının 2025 yılındaki 319,2 milyar dolarlık büyüklüğünü yıllık bileşik yüzde 5,2 büyüme oranıyla 2036 yılına kadar 555,9 milyar dolara çıkarmasının beklendiği ifade edildi. Marbaş Menkul Değerler, Orta Doğu'da yeniden yükselen jeopolitik risklerin arz kaynaklı fiyat baskısını sektöre geri taşıdığını, artan navlun maliyetleri ve tedarik zincirindeki belirsizliklerin ürün marjlarını daralttığını değerlendirdi. Güney Kore ve Japonya'nın arz güvenliğine yönelik adımlarının kısa vadeli önlem niteliğinde olduğu, Körfez bölgesindeki alternatif enerji altyapısı projeleri ile İran'daki kapasite artırımı yatırımlarının ise krizin yeni rota ve yatırım arayışlarını hızlandırdığını gösterdiği ifade edildi.

Yüksek ürün fiyatlarının ikinci çeyrek finansal sonuçlarını ilk çeyreğe kıyasla desteklemesinin beklendiği, önümüzdeki dönemde haber akışı ve marj seyrinin yakından takip edilmesi gereken temel unsurlar olduğu belirtildi.

PETKM özelinde ise savaş kaynaklı fiyat artışlarının ürün fiyatlarına yansımasıyla makasın belirgin şekilde genişlediği ve bunun 2026 yılının ilk çeyreğine kıyasla karlılıkta güçlü toparlanma sağladığı ifade edildi. Raporda, PETKM için 2026 yılının ikinci çeyreğinde 36,202 milyar TL hasılat, 3,222 milyar TL FAVÖK ve 2,244 milyar TL net kar tahmin edildiği kaydedildi.